T2, 08 / 2017 3:43 Chiều | linh

Đề bài: Soạn bài thu điếu của Nguyễn Khuyến

I.    Tìm hiểu chung

1.    Tác giả:

Nguyễn Khuyến sinh năm 1835 mất năm 1909 tên khai sinh là Nguyễn Thắng hiệu là Quế Sơn, tự là Miễu Chi.  Ông sinh ra tại mảnh đất Hà Nam.

Xuất thân trong gia đình quan lại nên có điều kiện học hành , về sau ông đỗ liền kì thi hội thi đình nên được người đời xưng danh là Tam Nguyên Yên Đổ

Nguyễn Khuyến ra làm quan khi đất nước rơi vào hoàn cảnh nước mất nhà tan, mong ước giúp nhân dân sống hòa bình của ông sụp đổ.

+ Biết bao nhiêu cuộc đấu tranh nổ ra nhưng lại thất bại, ông đành cáo quan về ở ẩn để giữ gìn tấm lòng trong sạch của mình.

–    Sự nghiệp của nhà thơ được chia ra làm hai mảng chính:

•    Thơ trữ tình với những bài thơ nói về những người nông dân, nói về nông thôn: chùm thơ thu

•    Thơ trào phúng: tiến sĩ giấy…

+ những tập thơ nổi tiếng như Quế Sơn thi tập, Yến Đổ thi tập, Bách Liêu thi văn tập

2.    Tác phẩm

a.    Hoàn cảnh sáng tác:

nhà thơ sáng tác bài thơ này khi mùa thu trải rộng ở trên bầu trời vùng quê nông thôn yên bình. Nhà thơ về quê ở ẩn vui những thú vui của tuổi già, đó là đi câu cá, cảnh tượng màu thu diễn ra lặng lẽ êm đềm cộng thêm với tâm trạng đau buồn bế tắc của nhà thơ lo lắng cho số phận của người nông dân đã bật lên tứ thơ thu điếu.

soan-bai-thu-dieu-cua-nguyen-khuyen

b.    Vị trí: là một trong ba bài thơ trong chùm thơ thu

c.    Thể thơ: thất ngôn bát cú đường luật

d.    Bố cục 4 phần: đề, thực, luận, kết

II.    Phân tích

1.    Hai câu đề: cảnh mùa thu trên ao làng

–    “lạnh lẽo” gợi lên một sự cô đơn, lạc lõng, không khí như đang mang một màu lạnh nhạt chứ không hề ấm áp.

–    “trong veo” ->  Sự trong trẻo mà mùa thu mang tới cho thiên nhiên, cụ thể là dòng nước.

Mùa thu về đã mang lại cái hơi gió se lạnh khiến cho cái ao làng mà nhà thơ đang ngồi tận hưởng những giây phút thư giãn bên chiếc cần câu cá trở nên lạnh lẽo và cô đơn vô cùng.

–    Một chiếc thuyền -> càng nhấn mạng vào sự cô đơn của tác giả

–    “bé tẻo teo” -> Một từ bé thôi cũng đã thấy nhỏ bé lắm rồi , vậy mà tẻo teo lại càng nhấn mạnh thêm vào cái nhỏ bé ấy. Phải chăng, trước sự bao la rộng lớn của đất trời, nhà thơ càng thấy mình nhỏ bé hơn.

Loading...

->    Hai câu đề nêu lên những đặc trưng cơ bản nhất của mùa thu, đó là dòng nước trong veo , cái hơi gió se lạnh. Thế nhưng nó lại tồn tại theo những thứ tự nhiên, đó là hình ảnh nhỏ bé đơn côi của chiếc thuyền câu. Phải chăng là nhà thơ đang cảm thấy nhỏ bé trước dòng đời này. Mùa thu êm ả tuy buồn nhưng cái hơi se lạnh của nó lại không khiến người ta cảm thấy lạnh lẽo. Nó chỉ lạnh lẽo khi tâm trạng của con người buồn hiu mà thôi.

soan-bai-thu-dieu-cua-nguyen-khuyen

2.    Hai câu thực: những chuyển động nhẹ nhàng của mùa thu

–    “sóng biếc” gợi lên một màu sắc tươi đẹp, ngoài cái trong có cái biếc.

–    “ hơi gợn tí” -> chuyển động tròn đều nhẹ nhàng tới mức nếu không để ý thì không thể nhận ra.

–    Mùa thu là mùa lá rụng, những chiếc lá vàng cũng phải tuân theo quy luật của tạo hóa và rơi rụng

–   Nhưng cái chuyển động rung của nó cũng rất nhẹ nhàng, chuyển động nhẹ qua chữ”khẽ” nhưng lại mang ẩn ý nghệ thuật qua chữ “vèo”. Nhắc tới chữ vèo ai cũng nghĩ sẽ là một chuyển động rất nhanh nhưng ở đây thì lại không. Nhà thơ thấy chiếc lá vàng khẽ rơi vào rơi xuống nhẹ nhàng chậm rãi lượn vòng rồi rơi xuống mặt đất.

->   Hai câu thơ giúp ta cảm nhận được sự chuyển động nhẹ nhàng của mùa thu, là một bức tranh có màu sắc,có chuyển động nhưng lại quá vắng lặng khiến cho bức tranh cho một nỗi buồn, suy tư man mác.

3.    Hai câu luận: bầu trời thu và không gian làng quê

Thu tới mang bầu trời lên cao hơn , những tầng mây giống như đang lơ lửng ở trên bầu trời nhẹ nhàng và chậm rãi hơn.

–    “xanh ngắt” thể hiện sự trong xanh của mùa thu

–    “ngõ trúc quanh co” gợi lên hình ảnh mộc mạc của làng quê Việt Nam

–    “vắng teo” -> không có một ai đi trên con đường quanh co đó cả

->  Bầu trời thu trong xanh tuyệt đẹp nhưng ngõ trúc quanh co kia lại không hề có một bóng dáng người, thể hiện sự vắng vẻ đến nao lòng.

4.    Hai câu kết: tâm trạng của nhà thơ khi câu cá

–    “tựa gối” -> Đây không hẳn là tư thế của một người câu cá mà là đang suy tư về cuộc đời, nhân vật nói câu cá chỉ là cái cớ nhỏ còn tâm trí của nhà thơ đã dành cho những mối lo toan , bận tâm về cuộc đời.

 

–    Chính vì thế nên buông cần mãi chả được con cá nào

–    Những con cá đớp động dưới chân bèo

->   nhà thơ tuy về ở ẩn nhưng vẫn còn lo cho vận mệnh của đất nước. Chính vì thế câu cá đấy nhưng mà không thể tập trung vào việc đang làm.

III.    Tổng kết

Nguyễn Khuyến đã mang tới cho chúng ta một bức tranh thơ vô cùng tươi đẹp. Thiên nhiên hiện lên thật sự sinh động,đặc trưng cho mùa thu của đồng bằng bắc bộ, tuy nhiên nó lại mang một nét buồn riêng, phải chăng nhà thơ đang lo lắng cho vận mệnh của nước nhà.

 

 

Spread the love
Loading...
Bài viết cùng chuyên mục