T4, 03 / 2017 1:04 Chiều | linh

 

 

I. Tìm hiểu chung

Để biết nghĩa của từ biến đổi và phát triển như thế nào, hãy thực hiện theo các yêu cầu dưới đây:

1Hãy  cho biết nghĩa cụm từ “kinh tế” trong câu “Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế”  trong đoạn trich vào nhà ngục quảng đông cảm tác là gì? Nghĩa của từ “kinh tế” trong bài thơ này có khác với nghĩa của từ “kinh tế” mà chúng ta vẫn dùng hiện nay không?

Gợi ý: từ “kinh tế” trong văn bản thơ này là cách nói rút gọn từ kinh bang tế thế, là ra sức cứu đời và ôm trọn công lý , đứng về phía công lý chứ không phải có nghĩa như hiện nay. Kinh tế là chỉ việc làm ăn kinh doanh nhiều ngành nghề khác nhau để kiếm thu nhập và lợi nhuận

2. Em hãy rút ra nhận xét về nghĩa của từ trong quá trình lịch sử.

Theo thời gian từ ngữ cũng có sự thay đổi nhất định chứ không phải cứ được giữ nguyên vẹn như nghĩa gốc của nó nữa. Và chính sự thay đổi này kéo theo 1 từ có nghia mới khác nhau chứu không chỉ có 1 nghĩa đơn điệu như trước

3. Hãy xác định nghĩa gốc và nghĩa chuyển của các từ in đậm trong hai đoạn trích sau đây:

(1)                   – Gần xa nô nức yến anh,

                       Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân.

                                Dập dìu tài tử giai nhân,

                      Ngựa xe như nước áo quần như nêm.

                             – Ngày xuân em hãy còn dài,

                       Xót tình máu mủ thay lời nước non.

(2)                 – Được lời như cởi tấm lòng,

                      Giở kim thoa với khăn hồng trao tay.

                             – Cũng nhà hành viện xưa nay,

                      Cũng phường bán thịt cũng tay buôn người.

(Nguyễn Du, Truyện Kiều)

Gợi ý: trong đoạn 1 :

– xuân:

+ Nghĩa gốc: Chỉ một mùa trong năm , là mùa cây cối có khí hậu ấm áp  cây cối trăm hoa đua nở, không khí vô cùng dễ chịu

+ Nghĩa chuyển: Chỉ tuổi trẻ tuổi thanh xuân của con người, là tuổi đẹp nhất sung sức nhất của con người

Loading...

– tay:

+ Nghĩa gốc: Bộ phận trên cơ thể dùng để cầm nắm hoặc các thao tác khác

+ Nghĩa chuyển:  Người hoạt động về một lĩnh vực nào đó hoặc người thành thạo về một vấn đề nào đó

4. trong câu trường hợp chuyển nghĩa được đi theo hai cách mà thông thường nhất là ẩn dụ và hoán dụ.

II. luyện tập

1. chú ý nghĩa của từ chân và trả lời các câu hỏi bên dưới:

(a)                              Đề huề lưng túi gió trăng

                                 Sau chân theo một vài thằng con con.

(Nguyễn Du, Truyện Kiều)

(b) Năm em học sinh lớp 9A có chân trong đội tuyển của trường đi dự “Hội khoẻ Phù Đổng”.

(c)                             Dù ai nói ngả nói nghiêng

                           Thì ta vẫn vững như kiềng ba chân.

(Ca dao)

(d)                             Buồn trông nội cỏ dàu dàu

                          Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.

(Nguyễn Du, Truyện Kiều)

– Từ chân được dùng với nghĩa gốc trong câu nào? Trong câu a thì từ chân được sử dụng theo nghĩa gốc

Còn ba câu còn lại từ chân được hiểu theo nghĩa chuyển.  trường hợp b là hoán dụ trường hợp d được sử dụng theo ẩn dụ

3. Nghĩa gốc của từ đồng hồ  là dụng cụ đo thời gian một cách chính xác

Gợi ý: so với nghĩa gốc của từ đồng hồ thì các từ đồng hồ điện, đồng hồ nước, đồng hồ xăng được dùng với nghĩa chuyển theo phương thức ẩn dụ. CHúng được đo và là dụng cụ đo theo hình thức của đồng hồ

5. Trong hai câu thơ sau, từ nào được dùng với nghĩa chuyển?

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

(Viễn Phương, Viếng lăng Bác)

Từ mặt trời trong hai câu thơ được sử dụng có nghĩa gốc và nghĩa chuyển. Từ mặt trời thứ nhất là nghĩa gốc chỉ sự vật có thật, có thể chiếu sáng cho mọi người mọi vật. Trong khi đó từ mặt trời trong câu thứ hai lại được sử dụng theo nghĩa chuyển. Nghĩa của mặt trời chỉ những thứ được ví với sự vĩnh hằng bất diệt. Và mặt trời đó chính là người lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam – Hồ Chí Minh.

 

Loading...
Bài viết cùng chuyên mục