T3, 01 / 2018 3:18 Chiều | tam

( Soạn văn lớp 12 ) – Em hãy soạn bài Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân

( Bài soạn văn của Nguyễn Thị Khánh Tâm)

Đề bài: Soạn bài Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân

Bài làm
I. Tìm hiểu chung

1.Tác giả

– Nguyễn Tuân (1910 – 1987): Quê ở Hà Nội. Xuất thân trong gia đình nhà Nho khi Hán học đã tàn.

– Bắt đầu sáng tác những năm 30, nổi tiếng từ 1938 với tác phẩm Vang bóng một thời với phong cách độc đáo.

– Trước cách mạng tháng 8 là cây bút văn xuôi lãng mạn thời kì cuối.  Sau cách mạng tháng 8 nhiệt tình tham gia cách mạng, trở thành cây bút tiêu biểu của nền văn học mới.

– Được giải thưởng Hồ Chí Minh năm 1996.

Soạn Bài Người Lái Đò Sông Đà Của Nguyễn Tuân
Soạn Bài Người Lái Đò Sông Đà Của Nguyễn Tuân

-Phong cách nghệ thuật được tóm gọn bởi chữ ” Ngông”. Nguyễn Tuân là nhà văn lớn, một nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp. Là cây bút có phong cách nghệ thuật độc đáo, có sở trường về thể loại tuỳ bút và là một nhà văn uyên bác tài hoa.

-Tác phẩm tiêu biểu:  “Chủ nghĩa xê dịch, Vang bóng một thời, Đời sống trụy lạc”…

2. Tác phẩm

a. Hoàn cảnh sáng tác

– Xuất bản năm 1960 gồm 15 tuỳ bút và một bài thơ phác thảo là kết quả chuyến đi thực tế Tây Bắc của nhà văn năm 1958.

b.Thể loại tuỳ bút

Tự do, phóng túng, biến hoá linh hoạt, tính chủ quan, chất trữ tình, bộc lộ cái tôi và trí tưởng tượng của nhà văn.

c. Xuất xứ

-Trích từ tùy bút “Sông Đà” (1960)
– Nội dung bài tùy bút thể hiện:
+ Vẻ đẹp của thiên nhiên Tây Bắc qua hình ảnh của Sông Đà hung bạo- trữ tình.
+ Vẻ đẹp của con người lao động Tây Bắc qua hình ảnh của những người lái đò trên sông.
– Chủ đề: Tác phẩm thể hiện tình cảm yêu mến thiên nhiên, đất nước, con người và cuộc sống mới ở vùng cao Tây Bắc của nhà văn.

d. Bố cục

Bố cục: 3 đoạn
-Phần 1: “Ông lái đò … chính bờ sông “: Giới thiệu ông lái đò Sông Đà
-Phần 2: “Hùng vĩ của Sông Đà … dòng nước sôi động” : Hình ảnh con sông Đà và những cuộc vượt thác của ông lái đò
-Phần 3: “Tôi có bay tạt ngang … XHCN ở Tây Bắc “: Con sông hiền hòa và cuộc sống tươi vui ở ven bờ sông Đà.

e. Câu đề từ

-Đẹp vậy thay, tiếng hát trên dòng sông.
-> Ca ngợi con người lao động.
-Chúng thủy giai đông tẩu-Đà giang độc Bắc lưu.
-> Mọi con sông đều chảy về hướng Đông, chỉ riêng sông Đà chảy theo hướng Bắc
-> Dòng sông có hướng chảy độc đáo, đi ngược với quy luật tự nhiên-> Sông Đà có tính cách độc đáo, riêng biệt.

II. Tìm hiểu chi tiết

1.Hình ảnh sông Đà

-Cách giới thiệu tạo ấn tượng về Sông Đà : như một nhân vật có cá tính độc đáo.

– Sông Đà được nhà văn quan sát và miêu tả ở nhiều góc độ :
“Chúng thủy giai đông tẩu
Đà giang độc Bắc lưu”

a. Một dòng sông hung bạo – hiểm ác:

* Đá bờ sông:
Nghệ thuật so sánh độc đáo, trí tưởng tượng phong phú, sử dụng nhiều giác quan. Nguyễn Tuân cho bạn đọc thấy cái hiểm trở của Đà giang.
+ Dựng vách thành
+ Chẹt lòng sông như một cái yết hầu
+ Vọt từ bờ này sang bờ kia
+ Mùa hè thấy lạnh và tối.
-> Hiểm trở hùng vĩ, lòng sông hẹp, lưu tốc dòng chảy mạnh- siết.
* Ghềnh sông:
Thủ pháp điệp từ, điệp ngữ,điệp cấu trúc, tạo nên âm hưởng dữ đội, nhịp điệu khẩn trương như vừa xô, vừa đẩy, vừa hợp sức của gió, sóng và đá đã khiến cho cả ghềnh sông như sôi lên, cuộn chảy dữ dội.
+ “Nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió cuồn cuộn luồng gió gùn gè suốt năm…”
+ Người lái mà khinh tay dễ bị lật ngửa bụng.

Soạn Bài Người Lái Đò Sông Đà Của Nguyễn Tuân
Soạn Bài Người Lái Đò Sông Đà Của Nguyễn Tuân

=> Sông Đà “thành ra diện mạo và tâm địa của một thứ kẻ thù số một,” sẵn sàng cướp đi mạng sống con người, có tâm địa ác độc như dì ghẻ. Nguyễn Tuân dùng nhiều câu góc cạnh, giàu tính tạo hình, những động từ mạnh, và lối nói ví von, ẩn dụ tượng trưng, liên tưởng đầy bất ngờ, chính xác, thú vị.

Loading...

b. Một dòng sông thơ mộng- trữ tình:

– Về hình dáng :
+ “Sông Đà tuôn dài như một áng tóc trữ tình…”
+ “Sông Đà như một áng tóc mun, dài ngàn ngàn vạn vạn sải”.
-> Sông Đà như hình ảnh của thiếu nữ Tây Bắc kiều diễm và man sơ.
– Màu nước của dòng sông thay đổi theo mùa :
+ “Mùa xuân, dòng xanh ngọc bích”.
+ “Mùa thu, nước sông Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt người bầm đi vì rượu bữa…”

Soạn Bài Người Lái Đò Sông Đà Của Nguyễn Tuân
Soạn Bài Người Lái Đò Sông Đà Của Nguyễn Tuân

– Hai bên bờ sông :
+ “ lặng tờ”…
+ “Hoang dại như một bờ tiền sử…”
+” Hồn nhiên như nỗi niềm cổ tích tuổi xưa”…
=> Sông Đà thật mỹ lệ và như “một cố nhân…lắm bệnh nhiều chứng” gợi cảm hứng nghệ thuật và cảm xúc; vừa Đường thi lại vừa hiện đại.

2. Hình ảnh người lái đò trên sông

a. Lai lịch của người lái đò

– Ông đò là một ông già 70 tuổi. Ông sinh ra và lớn lên ngay bên bờ sông Đà .

– Phần lớn cuộc đời ông dành cho nghề lái đò dọc trên sông Đà – một nghề đầy gia khổ và hiểm nguy.
– Cái gian nan, khổ cực của nghề lái đò như “ chạm khắc”, làm nên một hình dáng rất đặc biệt của ông lái .
-> Chỉ một vài nét, Nguyễn Tuân đã tạc nên một bức chân dung của lái đò không chỉ hình dáng bề ngoài mà cả nội tâm, phong thái của một người lao động có tâm hồn .
“ Tay ông lêu nghêu như cái sào, chân ông lúc nào cũng như kẹp lấy một cái cuống lái tưởng tượng. Giọng ông ào ào như tiếng nước trước mặt gềnh… Nhỡn giới ông vòi vọi ….Cái đầu quắc thước…đặt trên một thân hình cao to và gọn quánh như chất sừng, chất mun.”

b. Tài năng và tâm hồn:

+ Trong thời gian hơn chục năm “trên sông Đà, ông xuôi, ông ngược hơn một trăm lần…chính tay ông giữ lái độ sáu chục lần”…
+ Ông am hiểu tường tận về con sông, về phương tiện đi lại, ông dùng mắt “ mà nhớ tỉ mỉ như đóng đanh vào lòng tất cả những luồng nước của tất cả những con thác hiểm trở”; Ông thuộc dòng sông như thuộc “ một trường thiên anh hùng ca…”
=> Là người từng trải, hiểu biết và rất thành thạo trong nghề lài đò.
– Bình tĩnh, ung dung đối đầu với những cơn cuồng bạo của thác gềnh ( nén đau, giữ mái chèo, tỉnh táo chỉ huy bạn chèo lần lượt vượt qua các vòng vây của thủy trận sông Đà).
– Xử lý các tình huống nguy hiểm một cách tài tình, linh hoạt “ nắm chắc binh pháp của thần sông, thần núi…”.
– Động tác điêu luyện “ cỡi đúng ngay lên bờm sóng luồng nước, phóng thẳng thuyền vào giữa thác…”
=> Là người mưu trí, dũng cảm; bản lĩnh cao cường và tài ba.

c. Cảnh vượt thác sông Đà

– Ông không thích lái đò trên những khúc sông bằng phẳng. Ông bảo “Chạy thuyền trên khúc sông không có thác, nó dễ dại tay dại chân và buồn ngủ”.
– Ông thích chạy đò qua những khúc sông có nhiều gềnh thác vì ông cảm nhận rằng “ hết gềnh thác, hình như sông Đà hết đậm đà với nhà đò”.
-Người lái đò coi việc chiến thắng thủy trận sông Đà là chiến công mà chỉ là một chuyện thường, là điều tất nhiên “ đêm ấy nhà đò đốt lửa trong hang đá, nướng ống cơm lam và toàn bàn về cá anh vũ đầm xanh…”
=>Ông lái đò là hình ảnh tuyệt đẹp về người lao động bình thường nhưng tài ba,trí dũng . Nhân vật ông lái được xây dựng trong mối tương quan với hoàn cảnh ( cuộc đối đầu dữ dội với sông Đà) để làm bật nổi phẩm chất và tính cách. Nét độc đáo là Nguyễn Tuân đã sử dụng tri thức hội họa , điện ảnh, võ thuật, quân sự một cách tài hoa – uyên bác để diễn tả sinh động tài nghệ của nhân vật.
=> Qua đó , nhà văn đã dành cho nhân vật những tình cảm yêu mến và trân trọng, ngợi ca. Hình ảnh người lài đò chính là đối tượng của cái đẹp, lấp lánh ánh sáng của người nghệ sĩ tài hoa. Bởi lẽ, ở đây, lái đò, chở đò là cả một nghệ thuật cao cường trên sông nước.

III. Tổng kết

1. Nội dung

Sông Đà hiện lên là con người có cá tính, lúc hung bạo, lúc trữ tình.Qua đó ta thấy được cái nhìn tinh tế, cảm xúc sâu sắc của tác giả với dòng sông và tình yêu thiên nhiên đất nước của Nguyễn Tuân. Hình ảnh con người lao động Tây Bắc dũng cảm như chất vàng đã qua thử lửa.

2.Nghệ thuật

-Nguyễn Tuân đã sử dụng kết hợp nhiều biện pháp nghệ thuật đẻ diễn tả được hình ảnh con sông Đà và người lái đò trong đó xuất sắc hơn cả là nhân hóa và miêu tả.

Spread the love
Loading...
Bài viết cùng chuyên mục