T3, 08 / 2017 8:43 Sáng | linh

Soạn bài Hàn nho phong vị phú của Nguyễn Công Trứ

I.    Tìm hiểu về tác giả tác phẩm

1.    Tác giả Nguyễn Công Trứ

–  Nguyễn Công Trứ (1778-1858) là người Nghi Xuân tỉnh Hà Tĩnh, được người đời và lớp lớp hậu thế biết đến là người có văn võ song toàn, không chỉ là một người có công trong việc dẹp ngang trừ dọc mà còn là người có nhiều sáng tác thơ ca của văn học Việt Nam

-Xét về sự nghiệp, cuộc đời của ông có lúc làm quan to và giữ chức vụ quan trọng trong triều đình như tổng đốc công và có khi đời xô đẩy trở thành một anh lính, thấp cổ bé họng.

– Sự nghiệp văn học và sáng tác của ông được biết đến nhiều hơn, bởi tính cách và cây viết cực kì nổi bật trong các tác phẩm, mang đậm tính ngông, không bao giờ bị quy phục bởi những lễ giáo và quy luật thường tình

a.    Thể loại: phú- Đây là thể loại văn học được du nhập từ Trung Quốc, thường là văn vần có khi được kết hợp với văn xuôi nhằm mô tả phơi bày phong cảnh cảnh vật..

b.    Xuất xứ: được trích trong hàn nho phong vị phú

c.    Đề tài: Bài thơ viết về cuộc sống nghèo nàn vất vả của những nho sĩ thời xưa

d.    Chủ đề: Lối sống của những nhà nho sĩ

Bố cục: đoạn trích được chia làm 2 phần

–    Phần 1: 6 câu thơ đầu: bàn về cái khó ở đời

–    Phần 2: còn lại: nếp sống của nho sĩ thời xưa

han-nho-phong-vi-phu

II.    Phân tích chi tiết

1.    Bàn về cái khó ở đời

–    Nghệ thuật Điệp được sử dụng một cách triệt để và vì thế tác giả có thể tập trung vào cái khó ở đời  thông qua đó nhằm thể hiện thái độ chán ghét cảnh nghèo khó ở đời. Đứng ở phương vị của một người cũng xuất phát từ nho sĩ, tác giả có cái nhìn sâu sắc về cái khó ở đời

–  Câu thơ” Khôn khéo thì mấy ai, xấu xa chỉ có nó” :Cuộc đời không mấy ai tránh khỏi cảnh nghèo khó, khi thì lên đỉnh cao của sự sung sướng hành phúc, có khi thời vận thay đổi lại gặp phải cảnh nghèo nàn

–    rành rành kinh huấn, ấy ấy ngạn ngôn-> Để có thể giàu sang phú quý, hay để giành giật những điều hạnh phúc ở đời con người ai cũng phải trải qua nghèo khó

Tóm lại khi nhắc tới nghèo khó con người không mây ai tránh khỏi, và cảnh bần hàn cũng được nhiều người nhiều nhà thơ đưa vào trong tác phẩm của mình, cũng chính nghèo khó đã khiến cho nhiều người rơi vào cảnh cơ cực bi kịch

2.    Nếp sống và hoàn cảnh của hàn nho

han-nho-phong-vi-phu

Loading...

Hoàn cảnh sống:

a.    Ngôi nhà

–    “kìa ai”: Giống như tác giả vừa bất ngờ nhận ra rằng không chỉ có một người nhà cả một tầng lớp trong xã hội, thái độ ngạc nhiên và đầy bất ngờ

–    Khi nhìn vào những vị hàn nho, có cuộc sống thanh cao và khá điềm đạm người ta thường nghĩ tới họ có cuộc sống sung túc và không bao giờ phải chịu cảnh nghèo hàn khốn khó

–Âm thanh: Đó là tiếng của những con vật và cả tiếng của con người trong gia đình:  tiếng gà kêu, lợn, mèo, tiếng trẻ tri trô ->cuộc sống diễn ra dường như vô cùng êm đềm hạnh phúc

–    Hòa mình với thiên nhiên nắng gió trăng sao : CUộc sống rất an nhàn thảnh thơi, vui vầy với thiên nhiên và hòa hợp với cuộc sống nơi chốn thanh bình

Tuy nhiên viết ra những điều đó để càng tô đậm thêm thực tại đầy khó khăn vất vả :

•    Nhà rất giản dị và có khi rất khốn khó khi : Nhà làm bằng mo cau, kèo mọt đục như sao, còn màn gió kia lại chính là những tơ nhện-> căn nhà heo hút, hỏng hóc nhiều chỗ

•    Đầu giường mối dũi và ở góc tường giun đùn lố nhố: trong phòng không khác gì ở nhiều chỗ mục nát khác

•    Nhà cửa không  chắc chắn nên những ánh nắng rọi vào như trứng gà bên vách

•    Nghèo khó đến lũ chuột cũng chán mà bỏ đi: giọng điệu vừa mỉa mai vừa chua xót cho số phận và hoàn cảnh của mình. Tới lũ chuột mà cũng chán mà bỏ đi

-> Quá khác xa với tưởng tượng của chúng ta về cuộc sống giàu sang nhàn nhã của những nhà nho sĩ

b.    Hoàn cảnh ăn, uống

–    Bề ngoài ngày vẫn ăn ba bữa -> cuộc sống no đủ không cần lo chuyện ăn chuyện mặc

–    Nước thì uống bằng lá bàng lá vối-> tới nước uống cũng thiếu thốn và dè dặt

–    Miếng trầu dai -> không có thì thà có cũng hơn không

–    Đêm năm canh vẫn an giấc

–    Cuộc sống thái bình nên cửa thường bỏ ngỏ

->vì nghèo khó nên không lo nghĩ chuyện bị mất cắp hay bị dòm ngó

d.   Về ăn mặc

–    Ăn mặc của các vị hàn nho cũng rất đơn giản không phô trương, có khi lại thiếu thốn nhưng cũng rất tiện lợi: Áo vải thô nặng trịch khi nóng thì gối khi lanh thì làm mền

–    Khăn lau đỏ thì làm quần không thì lại làm chiếu để mà nằm: Viết ra để chỉ cuộc sống rất an nhàn không cần lo nghĩ nhưng chính cái khó ló cái khôn, không dùng được việc này thì làm việc khác

III.    Tổng kết

Bài thơ viết về cuộc sống của những hàn nho, bên ngoài có vẻ như no đủ đầm ấm nhưng thực tế lại vô cùng thiếu thốn và nghèo hàn. Nhưng chính giọng điệu thơ vừa mỉa mai vừa hài hước lại lột tả hết cảnh nghèo túng đầy chua xót của các vị hàn sĩ

–    Nghệ thuật:  Tác giả đã vận dụng nhiều nghệ thuật đặc sắc và mang lại hiệu ứng cho toàn bài thơ như: nghệ thuật đối, phóng đại, ngôn ngữ mang tính kịch tính cao.

 

 

 

 

Loading...
Bài viết cùng chuyên mục