T3, 01 / 2018 4:15 Chiều | tam

( Soạn văn lớp 12 ) – Em hãy soạn bài Ai đã đặt tên cho đòng sông

( Bài soạn văn của Nguyễn Thị Khánh Tâm)

Đề bài: Soạn bài Ai đã đặt tên cho dòng sông

Bài làm
I. Tìm hiểu chung

1.Tác giả

– Hoàng Phủ Ngọc Tường: Sinh 1937 tại thành phố Huế vì thế mà ông gắn bó sâu sắc với Huế
– Là một trí thức yêu nước, có vốn hiểu biết sâu rộng trên nhiều lĩnh vực, nhất là lịch sử, địa lí, văn hoá Huế
– Là một trong những nhà văn chuyên về thể loại bút kí.
– Phong cách nghệ thuật: có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa:
+ Chất trí tuệ và tính trữ tình
+ Giữa nghị luận sắc bén với suy tư đa chiều được tổng hợp từ vốn kiến thức sâu rộng về triết học, văn hóa, lịch sử, địa lí…
+ Tất cả được thể hiện qua lối hành văn hướng nội, súc tích, mê đắm và tài hoa…
– Các tác phẩm tiêu biểu: “Ngôi sao trên đỉnh Phu Văn Lâu” (1971), “Rất nhiều ánh lửa” (1979),  “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” (1986),  “Hoa trái quanh tôi” (1995), “Ngọn núi ảo ảnh” (1999)…

2. Tác phẩm

a. Hoàn cảnh sáng tác

-Tác phẩm được viết 4-1-1981 tại Huế sau đó in trong tập sách cùng tên.

b. Bố cục:

– Phần 1: Từ đầu đến “dưới chân núi Kim Phụng”: sông Hương ở vùng thượng lưu.
– Phần 2: “Phải nhiều thế kỉ” đến “bát ngát tiếng gà”: sông Hương khi chảy xuôi về đồng bằng và ngoại vi thành phố Huế.
– Phần 3: “Từ đây” đến “quê hương xứ sở”: sông Hương khi chảy vào thành phố Huế.
– Phần4: Còn lại: sông Hương trong mối quan hệ với lịch sử dân tộc và thơ ca.

II. Tìm hiểu chi tiết

1. Vẻ đẹp của sông Hương ở thượng nguồn:

– Được so sánh như “một bản trường ca của rừng già” với nhiều tiết tấu hùng tráng, dữ dội cũng có lúc “dịu dàng và say đắm giữa những dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng”
=> Những từ ngữ giàu giá trị tạo hình, gợi tả chính xác vẻ đẹp sông Hương vừa hùng vĩ, man dại, vừa trữ tình say đắm lòng người.
Sông Hương như một “cô gái Di – gan.
– Bằng biện pháp so sánh và nhân hoá, tác giả liên tưởng:
+ Là khởi nguồn, sự bắt đầu của một không gian văn hoá – văn hoá Huế
– Sông Hương còn là khởi nguồn, sự bắt đầu của một không gian văn hoá – văn hoá Huế

Soạn Bài Ai Đã Đặt Tên Cho Dòng Sông
Soạn Bài Ai Đã Đặt Tên Cho Dòng Sông

– Sông Hương còn là “người mẹ phù sa của một vùng văn hoá xứ sở”-> chiều sâu trong vẻ đẹp của dòng sông
=> Khơi về nguồn cội để khám phá vẻ đẹp sâu thẳm: sức sống mãnh liệt, hoang dại, đầy cá tính.

2. Hình ảnh sông Hương khi chảy xuôi về đồng bằng và ngoại vi thành phố Huế:

* Cái nhìn tinh tế của tác giả về mối quan hệ giữa sông Hương với kinh thành Huế:
– Sông Hương như người tình dịu dàng và chung thủy: trải qua hành trình đầy gian truân để tìm gặp “người tình mong đợi”
– Đoạn sông Hương chảy về đồng bằng và ngoại vi thành phố: tác giả hình dung như “một cuộc tìm kiếm có ý thức” người tình nhân đích thực của người con gái trong một câu chuyện nhuốm màu cổ tích.
-Tác giả thể hiện lối hành văn lịch lãm và tài hoa khi diễn tả dòng sông Hương chảy qua nhiều địa danh khác nhau:
+ Chảy qua giữa cánh đồng Châu Hoá đầy hoa dại, sông Hương được ví như “cô gái đẹp ngủ mơ màng”-> vẻ đẹp lãng mạn của một câu chuyện cổ
+ Nhưng khi ra khỏi vùng núi, sông Hương như một nàng tiên được đánh thức, như bỗng bừng lên sức trẻ và niềm khao khát của tuổi thanh xuân.

* Tác giả nhìn sông Hương qua nhiều trạng thái và vẻ đẹp khác nhau
– Có lúc “mềm như tấm lụa” khi qua Vọng Cảnh, Tam Thai, Lựu Bảo.

Soạn Bài Ai Đã Đặt Tên Cho Dòng Sông
Soạn Bài Ai Đã Đặt Tên Cho Dòng Sông

– Có khi ánh lên “những mảng phản quang nhiều màu sắc”: “sớm xanh , trưa vàng, chiều tím” lúc đi qua những dãy đồi phía Tây Nam thành phố
chiều tím
– Có lúc mang “vẻ đẹp trầm mặc nhất” “như triết lí, như cổ thi” khi vòng qua bao lăng tẩm, đền đài
– Có lúc tươi tắn và trẻ trung khi gặp “tiếng chuông chùa Thiên Mụ ngân nga tận bờ bên kia, giữa những xóm làng trung du bát ngát tiếng gà”
=> Bút pháp kể và tả được kết hợp nhuần nhuyễn và tài hoa làm nổi bật vẻ đẹp vừa mạnh mẽ vừa dịu dàng của sông Hương.

Loading...

3. Hình ảnh sông Hương khi chảy vào thành phố Huế

a. Khi chảy vào thành phố Huế, sông Hương mang những nét đặc trưng riêng:

– Sông Hương như “vui tươi hẳn lên giữa những biền bãi xanh biếc của vùng ngoại ô Kim Long…” -> tâm trạng của một người đi xa “tìm đúng đường” về đang nao nức bồi hồi
– Giáp mặt thành phố ở cồn Giã Viên: “uốn một cánh cung rất nhẹ sang cồn Hến”, làm cho dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu.
Cồn Hến là Thanh long, Dã Viên là Bạch hổ -> Một so sánh lạ: dùng tiếng “vâng” e ấp, ngập ngừng, thiêng liêng trong tình yêu để tả hình dáng mềm mại của dòng sông  cái nhìn tình tứ của nhà văn
– Liên tưởng, suy tư của người nghệ sĩ: So sánh sông Hương với sông Xen của Pa-ri, sông Đa-nuýp của Bu-đa-pét  những con sông là linh hồn của thủ đô, biểu tượng văn hoá của quốc gia-> lòng tự hào về sông Hương và kinh thành Huế.

b. Tác giả cảm nhận sông Hương từ nhiều góc độ:

– Nhìn bằng con mắt của hội họa: Sông Hương và những chi lưu của nó tạo thành những đường nét thật tinh tế  làm nên vẻ đẹp cổ kính của cố đô.
Xóm vạn đò
– Nhìn ở góc độ âm nhạc:
+ Sông Hương: “quý điệu chảy lững lờ của nó khi đi ngang thành phố”
+ Sông Hương đẹp như một “điệu slow tình cảm dành riêng cho Huế”.-> Điệu chảy lững lờ vì quá yêu quý và muốn nhìn ngắm nhiều hơn thành phố thân thương trước khi rời xa, tình cảm sông Hương dành cho Huế.
+ Sông Hương như một “người tài nữ đánh đàn lúc đêm khuya”: Nền âm nhạc cổ điển Huế “được sinh thành trên mặt nước của dòng sông này”-> Sông Hương gắn với lịch sử âm nhạc lâu đời của Huế, là cái nôi hình thành nền âm nhạc truyền thống.
=> Khẳng định dòng sông gắn bó với các giá trị văn hoá, văn học kinh điển của dân tộc.
– Nhìn ở góc độ tình yêu: Sông Hương như một người tình dịu dàng và chung thuỷ:
+ “Rời khỏi kinh thành, sông Hương chếch về hướng chính bắc”.
+ “Và rồi, như sực nhớ lại một điều gì chưa kịp nói, nó đột ngột đổi dòng, rẽ ngoặc sang hướng đông tây để gặp lại thành phố lần cuối ở góc thị trấn Bao Vinh xưa cổ”.

Soạn Bài Ai Đã Đặt Tên Cho Dòng Sông
Soạn Bài Ai Đã Đặt Tên Cho Dòng Sông

4. Sông Hương trong mối quan hệ với lịch sử, cuộc đời và thơ ca:

a. Trong quan hệ với lịch sử: Sông Hương mang vẻ đẹp của một bản hùng ca ghi dấu những thế kỉ vinh quang của dân tộc

– Thế kỉ XIX, nó “sống hết lịch sử bi tráng … với máu của những cuộc khởi nghĩa”
– Thế kỉ XVIII, nó “vẻ vang soi bóng kinh thành Phú Xuân của người anh hùng Nguyễn Huệ”
– Thế kỉ XX, nó “đi vào thời đại CMTT bằng những chiến công rung chuyển”
– Tiếp tục có mặt trong những năm tháng bi hùng nhất của lịch sử với cuộc khởi nghĩa chống Mĩ ác liệt
=> Tham gia cùng những bước thăng trầm của lịch sử dân tộc.

b. Sông Hương còn gắn với cuộc đời và thơ ca

– Sông Hương mang vẻ đẹp giản dị mà khác thường
+ Khi nghe lời gọi của tổ quốc: “nó biết cách tự hiến đời mình làm một chiến công”
+ Khi trở về với cuộc sống bình thường: “làm một người con gái dịu dàng của đất nước”
– Chính vẻ đẹp ấy làm cho sông Hương không bao giờ lặp lại mình trong cảm hứng của các nghệ sĩ:
Tác giả cho rằng có một dòng thi ca về sông Hương mà nước luôn đổi màu:
+ Có khi nó là “dòng sông trắng – lá cây xanh” trong cái nhìn tinh tế của Tản Đà,
+ Có khi từ tha thướt mơ màng, nó chợt hùng tráng lên như “kiếm dựng trời xanh” trong khí phách của Cao Bá Quát,
+ Có khi từ nỗi quan hoài vạn cổ với bóng chiều bảng lảng trong thơ Bà huyện Thanh Quan, nó đột khởi thành sức mạnh phục sinh của tâm hồn trong thơ Tố Hữu…
– Lí giải tên gọi:
+ Có nhà thơ đến đây và hỏi đất, hỏi trời một câu hỏi không có lời đáp cụ thể “Ai đã đặt tên cho dòng sông?”-> Không hỏi nguồn gốc của địa danh mà muốn nhấn mạnh, ẩn chứa niềm tự hào sâu sắc về dòng sông
+ Mượn huyền thoại để khẳng định vẻ đẹp vĩnh hằng và danh thơm muôn thuở.

III. Tổng kết

1.Nội dung

-Bài kí đã mang lại cái nhìn đa chiều về một sông Hương đầy dữ dội nhưng cũng thơ mộng, đằm thắm như người con gái Huế

2.Nghệ thuật

-Có nhiều liên tưởng độc đáo, thú vị.

-Kết hợp hài hòa giữa cảm xúc và trí tuệ.

 

Loading...
Bài viết cùng chuyên mục